+375 17 209-48-04

info@zapraudu.info

Што насамрэч трымае нашу «Ладдзю роспачы»?

Я бягу ад сябе, я бягу, як і ты…
Ты разумееш мой боль і страх…
Я шукаю сэнс – я не знаходжу яго нідзе,
Я не знайшла яго нідзе. І зараз я тут…
Маё каханне…

 

Kriwi – Бяз гучных словаў

(Depeche Mode – Freelove)

У свой час я ненавідзела вяртацца ў Беларусь, таму што мяне накрывала тое адчуванне безвыходнасці або адчаю, якое можа быць знаёма кожнаму чалавеку, які здаўся. Разглядаючы напачатку сваю вучобу як праект ўцёкаў – хоць на яе час – ад прыгнятаючай мяне рэальнасці, я задавалася адным толькі пытаннем. Чаму?

Чаму Беларусь наогул існуе, калі яе ідэнтычнасць, сама беларускасць як якасць разбурана дашчэнту. Ці існуе яно, гэтае ўсведамленне сябе беларусам не толькі на словах, і як жа яно ў такім выпадку рэалізуецца. Не праз рэлігію, не праз дзяржаўнасць, не праз мову, ды і нават не праз культуру і традыцыю – а праз што? Чаму мы і хто мы?

Чаму мы яшчэ?

Мая гіпотэза можа здацца занадта рамантычнай, але я паспрабую даць пашыраную аргументацыю тым пачуццям, якія напоўнілі мяне са знаходжаннем майго асабістага адказу. І гэты адказ – каханне.

Я аб самым простым чалавечым каханні: тым, што ў Маякоўскага «загудзіць», у кагосьці іншага сыдзе з нябёсаў найчаканым падарункам багоў, а іншаму пабачыцца ў той яскравай дзяўчынцы, якая глядзіць нібыта проста ў вочы са старонкі фэйсбуку. Ніхто не здолее даць рады, і гэта вельмі істотна для тлумачэння.

Істотна і тое, што нават калі кахання навокал нейкае прагнай і нечаканай любві да беларускага не існуе, яго абавязкова прыдумваюць. На самое справе і невядома, дзе яна, тая праўда. Мая бабуля родам з Лошыцы любіла расказваць гісторыю пра амерыканку Рут Уолер, пахаваную на Вайсковых могілках. Сапраўды цікава – ёй і 25 не было, яна была з ЗША, і вось яна памірае тут, у разбураным пасляваенным Мінску, ды абставіны тое смерці  выклікаюць спрэчкі па сённяшні час. І паміж жыхароў таго месца самая распаўсюджаная версія – каханне, няшчаснае каханне да нейкага савецкага афіцэра. Так, што нават яе амерыканскі муж прасіў даць ёй грамадзянства СССР, і яна прагнула стаць тое «тутэйшай». Потым ўжо ў Інтэрнэце я прачытала колькі іншых «фактаў», але сама канцэпцыя таго, як хтосьці амаль «апынуўся беларусам», вельмі верагодная, бо не адзіны раз рэалізавалася ў маёй сям’і.

Калі мой дзед па маці, які нарадзіўся ў Ленінградзе, пакінуў яго назаўсёды, каб застацца з бабуляй, пакінуў і войска, бо хацеў застацца з сям’ёю, магчыма ён і шкадаваў колькі часу. Але ж праз колькі гадоў пры сацапытанні ён, не маючы аніякіх каранёў, на пытанне нацыянальнасці адказваў «беларус». Мой бацька ж мае выключна габрэйскія карані, але ж праігнараваў патрабаванні бацькоў, традыцыі ды гэтак далей і ажаніўся з маёю маці, якая была супраць магчымай міграцыі ў Германію ці Ізраіль. Вось усе і засталіся. І зноў, беларусамі завемся, і завемся з усёю шчырасцю, бо абралі тое самі, бо абралі тое па каханні.

Каханне дапамагае прайсці часам і шлях да свядомасці. У 2006 годзе, за колькі дзён да выбараў, я вырашыла сказаць свайму першаму «ўзросламу», як падавалася мне ў 14 год, каханню, як я яго кахаю і каб браў ён мяне адразу і цалкам. Ён і ўзяў – разносіць нейкія ўлёткі ў атмасферы канспірацыйнай, нібыта ў кіно. Я ніколі не скажу, што мае палітычныя погляды былі супраць таго, але я была тая яшчэ баязліўка і паслухмяная дачка бацькоў, і авантура гэтая без кахання мне б у галаву нават не прыйшла. Такі вось і атрымаўся шлях нібы ад простага да складанага, нібы наадварот.

І зараз па студэнтах ЕГУ вельмі бачна: больш верагодна напрыканцы кожнага тыдня сустрэць у цягніку тых, каму ёсць каго кахаць, потым тых, каму ёсць каго любіць, тым часам як усіх астатніх – зрэдку.

Вось такая атрымліваецца нібыта спроба інтэлектуальнага асэнсавання, нібыта тлумачэнне самое сабе сігналаў сэрца. З простай і поўнай далікатнае надзеі высновай. У нас можа знікнуць мова. Ці знікнуць дзяржаўнасць. Але пакуль мы ёсць адзін у аднаго, штось заўсёды будзе яшчэ.

Штось ня знікне, штось застанецца.

Штось будзе цягнуць набыць той квіток і прыляцець з другога канца свету.

Прыляцець, каб застацца.

Назаўжды.

Мы і ёсць тое «яшчэ», што засталося ў беларускае ідэі.

Мы і хвалі, мы і «ладдзя», мы і тыя пакутныя пасажыры, якія не да канца разумеюць, колькі ўсяго ў іх ёсць акрамя тых пакут.

Пераможца конкурсу літаратурных эсэ і стэпендіятка прэміі імя Міхася Стральцова, Марына Тайберман.

 

15 декабря 2012

Коментарии

Добавить комментарий

Вы должны быть авторизованы для комментирования.

 
А также…
Поход к избирателям. Олег Квятинский, кандидат в депутаты Витебского горсовета